NU stappenplan Hier trek ik mijn grens!

Bestel als NU'91 lid gratis het stappenplan Hier trek ik mijn grens! Een praktisch hulpmiddel voor de dagelijkse praktijk om verpleegkundigen en verzorgenden beter te wapenen tegen ongepaste verzoeken van patiŽnten.

NU'91 lid: * Ja Nee
Naam: *
Adres: *
Postcode: *
Woonplaats: *
Functie:
Instelling:
Lidnummer:
* verplichte velden

Wassen, afwassen en aftrekken

Afwassen, afdrogen, aftrekken – het is allemaal hetzelfde. De 24-jarige student verpleegkunde moest het dus allemaal doen, bij mannelijke cliënten.

Niets bijzonders, vonden de collega’s met wie ze meeliep om het vak te leren. Wassen, afdrogen, aftrekken, wat maakt het uit? Een routineklusje. Doe je er even bij. Je moet hem toch wassen, hij krijgt toch een erectie, hoeveel moeite is het dan om hem even…?

De 24-jarige student – laten we haar Tanja noemen – vond dit vreemd. Daarop kreeg ze te horen ‘dat dit normaal is en al zijn verzorgsters dit doen’. Twee dagen later liep Tanja mee met een andere collega die inderdaad hetzelfde deed en Tanja vroeg het ook te doen. Toen Tanja weigerde, zei de man: ‘Nou, dan ben jij dus geen goede verzorgster.’ Daarmee was Tanja haar baan ook meteen kwijt, want de man was als pgb-houder haar werkgever.

Op schoot
Wassen, afwassen, aftrekken, de cliënt moet het allemaal kunnen vragen, vindt Per Saldo, de vereniging voor houders van een persoonsgebonden budget (pgb) in de zorg. ‘Een verpleegkundige mag het altijd weigeren. Maar als het op vrijwillige basis gebeurt, moet het kunnen’, aldus de woordvoerder van Per Saldo. Vindt zo iemand het ook prima als hun eigen vriendin of dochter in de zorg gaat werken, en terloops vertelt wat haar taken zijn: wassen, afwassen, aftrekken, afvegen, klaar? Mag een zorgontvanger ook vragen: ‘is je kut al lekker nat? Laat me even voelen… In je mond is trouwens nog lekkerder… en dat gaat ook sneller hoor! Kom even op mijn schoot zitten, heel even maar. Hè ja, ik voel dat je nat bent.’

Mag dat ook allemaal van Per Saldo? In welk moreel universum leven die lui? Is onze cultuur het begrip kwijt van hoe gecompliceerd en ingrijpend seks is? Is seks zo gebanaliseerd? Is dit het logische voortvloeisel van het al even verziekte idee om prostitutie tot gewoon werk te bombarderen?

Machtsmisbruik
Het is ook een pervertering van vraagsturing in de zorg. In de jaren tachtig kwamen de schandalen op van zorgverleners die patiënten tot seks aanzetten. Door dergelijk machtsmisbruik raakte het idee in zwang dat de vraag van de klant sturend moet zijn voor de zorg die hij krijgt.

De geile meneer is niet alleen zorgontvanger, maar ook werkgever

De klant centraal, de klant koning. Dat zou misbruik en (seksuele) intimidatie van zorgverleners tegengaan. Het is een cynisch slotstuk van de emancipatie van de (mannelijke) patiënt dat het nu de patiënt is die de verzorgende intimideert, met goedkeuring van de patiëntenbelangenvereniging.

Bedenk, zegt Per Saldo, dat hij ‘volledig afhankelijk is. Als je de hele dag fysiek wordt verzorgd en je kunt heel weinig, dan is het begrijpelijk dat het verzoek er is. Natuurlijk bestaan er gespecialiseerde bureaus, maar deze mensen zoeken dat niet even snel bij elkaar via Google. De vraag zal blijven komen’. (Binnenland, 12 maart) Begrijpen van zielige mannen die zich aan je vergrijpen, die oproep heb ik na 1985 niet meer gehoord.

Goed werkgeverschap
De geile meneer met zijn pgb is niet alleen zorgontvanger, maar ook werkgever. Het pgb geeft niet alleen rechten, maar ook verantwoordelijkheden. Goed werkgeverschap, goed met je personeel omgaan. Net als andere werkgevers en opdrachtgevers. De baas van een bedrijf die seksuele handelingen vraagt aan zijn medewerkers, kan een rechtszaak en straf verwachten. Werkgeverschap is een machts- en verantwoordelijkheidsrelatie. Ook de ‘volledig afhankelijke’ budgethouder is een werkgever met de macht en de verantwoordelijkheid die werkgeverschap met zich meebrengt.

De zorgvakbond NU 91 staat gelukkig wel vierkant achter Tanja. Nu 91 begint een campagne om verpleegkundigen beter te wapenen tegen dergelijke verzoeken. Maar dat suggereert dat de verantwoordelijkheid voor het nee bij de zorgverlener ligt. Die moet echter primair bij zorginstellingen, budgethouders en de overheid liggen. Die moeten zorgontvangers erop wijzen dat seksuele intimidatie in arbeidsverhoudingen strafbaar is, en dat dit al begint bij de vraag naar seks. Gezien de personeelstekorten in de zorg de komende decennia heeft de overheid hier trouwens ook veel belang bij.

Emancipatie van de patiënt begon in de jaren zeventig met uitbreiding van rechten. Maar ware emancipatie is het besef en de aanvaarding van rechten en verantwoordelijkheden. Wie geen verantwoordelijkheid kan dragen, past het pgb niet.

Bron: Column Evelien Tonkens De Volkskrant 17 maart 2010

 

« Terug naar het overzicht